نقد و بررسی Avatar: Seven Havens؛ دنیایی که از آواتار متنفر است

خلاصه داستان Avatar: Seven Havens

بیش از دو قرن پس از اتفاقات سریال The Legend of Korra، جهان با فاجعه‌ای ویرانگر روبه‌رو شده که زندگی انسان‌ها را برای همیشه تغییر داده است. از دنیای قدیم تنها ویرانه‌ها و هفت پناهگاه باقی مانده‌اند؛ مناطقی که بازماندگان در آن‌ها زندگی می‌کنند. در این جهان، آواتار دیگر قهرمان و ناجی مردم نیست، بلکه به‌عنوان عامل نابودی دنیا شناخته می‌شود. در چنین شرایطی، پاوی ، دختری جوان که از قدرت عنصر‌افزاری برخوردار است، متوجه می‌شود آواتار بعدی است. او در ادامه با خواهر دوقلویش، نیشا ، همراه می‌شود تا ضمن شناخت بهتر یکدیگر، از رازهای دنیایی که در آن زندگی می‌کنند پرده بردارند؛ دنیایی که در آن آواتار بودن می‌تواند به‌جای یک موهبت، خطرناک‌ترین اتفاق زندگی یک فرد باشد.

بازگشت دنیای Avatar پس از ۱۲ سال

بالاخره پس از وقفه‌ای ۱۲ ساله، دنیای Avatar داستان جدیدی دریافت کرد؛ داستانی که بیش از دو قرن پس از وقایع The Legend of Korra جریان دارد. سریال Avatar: Seven Havens از زمان معرفی اولیه تا انتشار با واکنش‌های ضدونقیضی مواجه شد و طرفداران این دنیای انیمیشنی را به دو دسته تقسیم کرد. با تمام این کش‌وقوس‌ها، در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۲۶، سه قسمت نخست این مجموعه منتشر شد. برای ساخت این سریال، Paramount بار دیگر خالقان اصلی مجموعه، یعنی مایکل دانته دی‌مارتینو و برایان کونیتزکو، را بازگرداند. این دو نفر این بار رویکرد متفاوتی نسبت به دو مجموعه‌ی قبلی در پیش گرفته‌اند؛ رویکردی که نه‌تنها در طراحی بصری، بلکه در جهان‌سازی و نوع روایت داستان نیز قابل مشاهده است. در Seven Havens، جهان به‌واسطه‌ی فاجعه‌ای که به آواتار نسبت داده می‌شود، به نابودی کشیده شده و تنها هفت پناهگاه برای زندگی بازماندگان باقی مانده است. بااین‌حال، بیش از دو قرن از آن اتفاق گذشته و زندگی همچنان در جریان است. هر سال، در روزی مشخص، مردم دور هم جمع می‌شوند و جشنی به مناسبت سالگرد آن اتفاق شوم برگزار می‌کنند؛ مراسمی که به‌وضوح نشان می‌دهد جایگاه و ارزش آواتار تا چه اندازه سقوط کرده است. کسی که زمانی نماد تعادل و نجات جهان بود، حالا به شخصیتی منفور تبدیل شده که مردم او را مسئول از دست رفتن دنیای گذشته می‌دانند.

جهانی متفاوت از دوران آنگ و کورا

یکی از اولین نکاتی که در سه قسمت نخست به چشم می‌آید، تفاوت اساسی دنیای Seven Havens با جهان دو مجموعه‌ی قبلی است.این دنیا دیگر شباهتی به جهان گذشته ندارد. دیگر خبری از شهرهایی با هویت مشخص بر اساس عناصر چهارگانه نیست؛ جهان جدید بر ویرانه‌های دنیای قدیم بنا شده و انسان‌ها مجبور شده‌اند خودشان را با شرایطی کاملاً متفاوت وفق دهند. عنصر‌افزاری نیز امری بسیار مهم و کمیاب به حساب می‌آید؛ به‌طوری که فرقی ندارد فردی ده‌ساله باشد یا پیرمردی سالخورده، اگر توانایی عنصر‌افزاری داشته باشد، باید برای محافظت از این قلمروها و کمک به بقای مردم تلاش کند. در دوران آنگ، بخش مهمی از درگیری‌ها به جنگ میان ملت‌ها و عنصر‌افزارها مربوط می‌شد. در دوران کورا نیز اختلاف میان عنصر‌افزارها و افراد عادی، به‌ویژه در برخی بخش‌های داستان، نقش مهمی داشت. اما در Seven Havens، دست‌کم در سه قسمت نخست، تمرکز اصلی روی چنین تقابل‌هایی نیست. در این دنیای ویران‌شده، مردم مجبور شده‌اند برای بقا خودشان را با شرایط تازه‌ای وفق دهند و در پناهگاه‌هایی زندگی کنند که دیگر شباهتی به شهرهای گذشته ندارند. همین تغییرات باعث می‌شوند مخاطب از همان ابتدا متوجه شود که با جهانی کاملاً متفاوت روبه‌رو است؛ جهانی که گذشته‌ی آن هنوز اهمیت دارد، اما دیگر نمی‌توان انتظار داشت همه‌چیز مانند قبل باشد.

رابطه‌ی پاوی و نیشا؛ قلب احساسی داستان

سریال قصد دارد با روند احساسی خود، مخاطب را به دنیایش نزدیک کند؛ اما شاید یکی از مهم‌ترین عواملی که به این موضوع کمک می‌کند، شخصیت‌های آن باشند. رابطه‌ی پاوی با خواهرش، نیشا، و عمقی که به داستان می‌بخشد، صرفاً یک ویژگی ظاهری نیست. در بخش‌هایی از سه قسمت نخست، مخاطب می‌تواند احساسات دو خواهری را لمس کند که سال‌ها از وجود یکدیگر بی‌خبر بوده‌اند و حالا باید در دنیایی غریب، رابطه‌ی ازدست‌رفته‌شان را دوباره شکل دهند.اما از نظر من، نکته‌ی جالب‌تر، تفاوت‌های شخصیتی این دو خواهر است. برخلاف دوران آنگ و کورا، این بار با دو آواتار قدرتمند و جنگجو روبه‌رو نیستیم؛ بلکه داستان تلاش می‌کند جنبه‌های متفاوتی از شخصیت پاوی و نیشا را نشان دهد.

پاوی بیشتر نمایانگر وجه احساسی، آسیب‌پذیر و مردد شخصیت اصلی است، درحالی‌که نیشا روحیه‌ای جنگجویانه‌تر و واکنشی قاطع‌تر دارد. این تفاوت باعث می‌شود رابطه‌ی آن‌ها صرفاً به پیوند خانوادگی محدود نشود و در رفتارهایشان نیز خودش را نشان دهد. در قسمت سوم، به‌وضوح می‌توان تفاوت شرایط زندگی این دو خواهر را دید. نیشا در رفاه و با امکانات بیشتری بزرگ شده، اما پاوی زندگی ساده‌تر و حتی فقیرانه‌تری داشته است؛ تا جایی که بهترین دوستانش را می‌توان در میان سنگ‌ها پیدا کرد! این تفاوت‌ها زمانی بیشتر به چشم می‌آیند که اعضای مخفی نیلوفر سفید تلاش می‌کنند به آن‌ها آموزش بدهند. پاوی حتی در شرایطی که حریفش یک ماکت تمرینی است، از جنگیدن دوری می‌کند؛ موضوعی که تضاد میان روحیه‌ی او و نیشا را پررنگ‌تر می‌کند.به نظرم این رویکرد می‌تواند فرصت خوبی برای شخصیت‌پردازی باشد. پاوی قرار نیست صرفاً به‌دلیل آواتار بودن، شخصیتی بی‌نقص و آماده‌ی مبارزه داشته باشد. ترس‌ها، تردیدها و احساسات او نیز بخشی از مسیری هستند که باید طی کند. در مقابل، تفاوت نیشا با او می‌تواند زمینه‌ساز رابطه‌ای شود که در ادامه‌ی داستان، هم به رشد هر دو شخصیت کمک کند و هم تنش‌های تازه‌ای به وجود بیاورد.

ارت‌استایل جدید؛ فاصله گرفتن از گذشته یا یک انتخاب درست؟

فارغ از فضای داستانی، از زمان انتشار اولین تریلرها، دو موضوع بیش از بقیه مورد نقد قرار می‌گرفتند: ارت‌استایل سریال و این احساس که اثر جدید دیگر حال‌وهوای آشنای Avatar را ندارد. شاید در نگاه اول، ارت‌استایل جدید با دو مجموعه‌ی قبلی تفاوت زیادی داشته باشد و همین موضوع باعث شود بخشی از مخاطبان نسبت به آن گارد بگیرند. بااین‌حال، با تماشای قسمت دوم می‌توان متوجه شد که تغییر سبک بصری لزوماً به معنای ضعف سریال نیست. از نظر من، فاصله گرفتن خالقان دنیای Avatar از ارت‌استایل قدیمی می‌تواند نکته‌ای مثبت باشد؛ چراکه سبک بصری جدید با فضای احساسی داستان و شخصیت‌های جوان آن هماهنگی قابل‌توجهی دارد. این طراحی می‌تواند احساسات و آسیب‌پذیری شخصیت‌ها را به شکلی متفاوت به نمایش بگذارد و در عین حال، به دنیای ویران‌شده‌ی سریال هویتی مستقل بدهد. شاید اگر سازندگان با همان سبک بصری قدیمی به سراغ این داستان می‌رفتند، نتیجه همچنان می‌توانست جذاب باشد؛ اما انتخاب جدید باعث شده Seven Havens از همان ابتدا هویت بصری متفاوتی داشته باشد. به همین دلیل، من این تغییر را به‌خودی‌خود یک نقطه‌ضعف نمی‌دانم. البته این به معنای بی‌نقص بودن طراحی هنری نیست. برای قضاوت نهایی باید دید این سبک در ادامه تا چه اندازه می‌تواند با فضای جدی‌تر داستان، صحنه‌های احساسی و لحظات اکشن هماهنگ باقی بماند.

آیا Seven Havens واقعاً حال‌وهوای Avatar را دارد؟

دومین انتقادی که درباره‌ی سریال مطرح می‌شود، این است که Seven Havens دیگر حس‌وحال آشنای دنیای Avatar را ندارد. اما شاید اساساً قرار نباشد چنین حسی را به همان شکل گذشته منتقل کند. ما با دنیایی روبه‌رو هستیم که بخش بزرگی از چیزهایی که در Avatar: The Last Airbender و The Legend of Korra دیده بودیم، تغییر کرده یا از بین رفته‌اند. شهرها، فرهنگ‌ها و حتی نوع پوشش مردم، پس از گذشت بیش از دو قرن و وقوع یک فاجعه‌ی بزرگ، دیگر نمی‌توانند کاملاً شبیه گذشته باشند. از این نظر، تغییرات ظاهری جهان برای من قابل‌قبول‌اند. اگر قرار بود همه‌چیز همان شکل سابق را حفظ کند، احتمالاً باورپذیری این دگرگونی عظیم هم زیر سؤال می‌رفت. نکته‌ی جالب دیگر برای من، تفاوت حال‌وهوای بصری این سه مجموعه است. اگر Avatar: The Last Airbender برای بسیاری از مخاطبان یادآور فرهنگ‌های آسیای شرقی باشد و The Legend of Korra در بخش‌هایی از طراحی شهرها و محیط‌هایش حال‌وهوای جوامع صنعتی مدرن را تداعی کند، Seven Havens نیز در نگاه من حال‌وهوایی نزدیک‌تر به برخی فضاهای خاورمیانه‌ای دارد. این تفاوت برایم جالب است؛ چراکه در طول داستان سه آواتار، مخاطب با جنبه‌های متفاوتی از این جهان روبه‌رو می‌شود. البته این شباهت‌ها را باید برداشت بصری دانست، نه تقسیم‌بندی قطعی و رسمی فرهنگ‌های هر مجموعه. در نهایت، به نظرم مهم‌ترین پرسش این نیست که آیا Seven Havens دقیقاً شبیه آثار قبلی است یا نه؛ بلکه این است که آیا می‌تواند با حفظ هویت اصلی دنیای Avatar، داستانی تازه و متناسب با شرایط جدید خود روایت کند؟

موسیقی متن؛ همراهی با دنیایی ویران‌شده

در کنار این موضوعات، موسیقی متن نیز یکی دیگر از بخش‌هایی است که برای من جذابیت دارد. گاهی موسیقی سریال حال‌وهوایی را تداعی می‌کند که می‌توان آن را با موسیقی متن فیلم Interstellar مقایسه کرد؛ به‌ویژه از نظر حسی که از عظمت جهان، تنهایی و ناشناخته بودن محیط منتقل می‌شود. البته منظورم این نیست که موسیقی دو اثر الزاماً از نظر ساختار یا آهنگ‌سازی یکسان‌اند؛ بیشتر صحبت از احساسی است که برخی قطعات در من ایجاد می‌کنند. فارغ از این شباهت حسی، موسیقی متن با محیط و شخصیت‌ها هماهنگ است و به مخاطب کمک می‌کند راحت‌تر با این جهان تازه ارتباط برقرار کند. در داستانی که بخش مهمی از هویت آن بر پایه‌ی ویرانی، تغییر و تلاش برای بقا شکل گرفته، موسیقی می‌تواند نقشی فراتر از همراهی با تصاویر داشته باشد و به انتقال فضای احساسی داستان کمک کند.

آینده‌ی Avatar؛ آیا اعتماد مردم دوباره برمی‌گردد؟

در نهایت، چیزی که باعث می‌شود مخاطب پس از تماشای سه قسمت نخست همچنان به دنبال ادامه‌ی سریال باشد، حس کنجکاوی است،کنجکاوی درباره‌ی اینکه واقعاً چه اتفاقی افتاد که کورا به‌عنوان آواتاری شناخته می‌شود که دنیا را به نابودی کشانده است؟ آیا آنچه مردم درباره‌ی گذشته باور دارند، تمام حقیقت است یا بخش‌هایی از این ماجرا هنوز ناگفته باقی مانده‌اند؟ در کنار این پرسش، سرنوشت پاوی و نیشا نیز اهمیت دارد. این دو خواهر باید در جهانی زندگی کنند که نه‌تنها با شرایطی کاملاً متفاوت از گذشته روبه‌رو است، بلکه نسبت به جایگاه آواتار نیز دیدگاهی خصمانه دارد. پاوی چگونه می‌تواند با چنین شرایطی کنار بیاید؟ آیا او می‌تواند تصویری را که مردم از آواتار ساخته‌اند تغییر دهد و اعتماد ازدست‌رفته‌ی آن‌ها را دوباره به دست بیاورد؟ این‌ها پرسش‌هایی هستند که می‌توانند مسیر داستان را در قسمت‌های بعدی جذاب‌تر کنند.

در عین حال، شرایط Avatar به‌عنوان یک فرانچایز نیز جالب توجه است. مجموعه‌ای که همچنان از محبوبیت زیادی برخوردار است، اما پس از سال‌ها دوری از یک داستان تلویزیونی تازه، حالا باید بار دیگر به مخاطبان نشان دهد که چه چیزی این جهان را متمایز می‌کند. سه قسمت نخست Avatar: Seven Havens هنوز برای قضاوت درباره‌ی تمام مسیر داستان کافی نیستند؛ اما تا اینجا، سریال با جهانی متفاوت، رابطه‌ی احساسی دو خواهر و پرسش‌هایی درباره‌ی گذشته‌ی آواتار، زمینه‌ی مناسبی برای ادامه‌ی روایت ایجاد کرده است. حالا باید منتظر ماند و دید آیا پاوی و نیشا می‌تواند در دنیایی که از آواتار متنفر است، بار دیگر معنای واقعی این جایگاه را به مردم نشان دهد یا نه.