مارول تیوی در سال 2010 به‌عنوان یک بخش جدید از مارول اینترتینمنت (زیرمجموعه‌ای از کمپانی والت دیزنی) تأسیس شد تا شخصیت‌های مارول را به تلویزیون بیاورد. این واحد تحت مدیریت جف لوب (معاون اجرایی و رئیس بخش تلویزیون)، سریال هایی را در شبکه‌های پخش عمومی، پلتفرم‌های کابلی و استریمینگ (از جمله Daredevil در نتفلیکس، و آثار تولیدی برای هولو و فری فورم) و همچنین در حوزه انیمیشن راه‌اندازی کرد.

در ابتدا، مارول تیوی بخشی از ساختار دیزنی و مارول محسوب می‌شد، اما از نظر سازمانی از مارول استودیوز جدا بود و تحت نظارت آیک پرلموتر، رئیس مارول اینترتینمنت، فعالیت می‌کرد؛ این در حالی بود که مارول استودیوز به رهبری کوین فایگی مستقیماً به دیزنی گزارش می‌داد.

در طول دهه 2010، مارول تیوی سریال ها و همکاری‌های متعددی تولید کرد، اما با چالش‌هایی نظیر بودجه‌های محدود، پراکندگی در مجوزدهی (مانند قراردادهای نتفلیکس و هولو) و ادغام محدود در روایت‌پردازی دنیای سینمایی مارول مواجه بود.

در سال 2019، دیزنی دست به بازسازمان‌دهی زد؛ به‌طوری‌که کوین فایگی به‌عنوان مدیر ارشد خلاقیت مارول منصوب شد و مارول تیوی تحت نظارت او قرار گرفت، که عملاً به ادغام این واحد در مارول استودیوز انجامید. این اقدام به فعالیت مارول تیوی به‌عنوان یک واحد مستقل پایان داد (با تکمیل پروژه‌های در حال تولید) و خروجی‌های آن را تحت نظارت مارول استودیوز قرار داد.

مقاله پیش‌رو به بررسی روند شکل‌گیری مارول تیوی، جدایی آن از مارول استودیوز در سال 2015، تولیدات و مدل کسب‌وکار آن، چالش‌های خلاقانه و سازمانی که با آن‌ها مواجه بود، و در نهایت ادغام آن در مارول استودیوز در سال 2019 می‌پردازد.

تولیدات، همکاری‌ها و برنامه‌سازی

در فاصله سال‌های 2013 تا 2019، مارول تیوی مجموعه‌ای از سریال‌های ابرقهرمانی به‌هم‌پیوسته را در پلتفرم‌های مختلف توسعه داد. نخستین سریال این بخش Agents of S.H.I.E.L.D. (شبکه ABC، سال‌های 2013 تا 2020) بود و پس از آن Agent Carter (شبکه ABC، سال‌های 2015 تا 2016) تولید شد. در اواخر سال 2013، دیزنی و مارول قراردادی مهم با نتفلیکس منعقد کردند که بر اساس آن مارول تیوی چهار سریال به‌هم‌مرتبط شامل Daredevil، Jessica Jones، Luke Cage و Iron Fist را تولید کرد؛ همچنین مینی‌سریال کراس‌اوور The Defenders و اسپین‌آف The Punisher نیز در همین چارچوب ساخته شدند. این آثار بین سال‌های 2015 تا 2019 در نتفلیکس منتشر شدند و به‌طور رسمی بخشی از دنیای سینمایی مارول محسوب می‌شدند، هرچند از نظر روایی تا حد زیادی مستقل باقی می‌ماندند.

مارول تیوی همچنین با پلتفرم‌های دیگر نیز همکاری داشت؛ برای نمونه، سریال‌های نوجوان‌محور مانند Cloak & Dagger (شبکه فری فورم، سال‌های 2018 تا 2019) و Runaways (هولو، سال‌های 2017 تا 2019) را تولید کرد. علاوه بر این، مجموعه‌ای از انیمیشن‌های بزرگسال برای هولو در اوایل سال 2019 معرفی شدند، از جمله Howard the Duck، M.O.D.O.K.، Hit-Monkey و Tigra & Dazzler. در مجموع، مارول تیوی بین سال‌های 2013 تا 2020، دوازده سریال مرتبط با دنیای سینمایی مارول را از طریق شبکه‌هایی چون ABC، نتفلیکس، هولو و فری فورم منتشر کرد.

تمام این آثار با همکاری شرکایی مانند ABC یا فاکس تولید شدند، اما تحت برند مارول تیوی عرضه گردیدند و اغلب جف لوب به‌عنوان تهیه‌کننده اجرایی در آن‌ها حضور داشت.

این سریال ها طیف متنوعی از ژانرها و مخاطبان را پوشش می‌دادند. سریال‌های Marvel Heroes شبکه ABC مانند Agents of S.H.I.E.L.D و Agent Carter ارتباط نزدیکی با دنیای سینمایی مارول داشتند؛ در مقابل، سریال‌های خیابانی Marvel Knights در نتفلیکس (مانند Daredevil و آثار مشابه) حال‌وهوایی تیره‌تر و مستقل‌تر داشتند؛ و تولیدات هولو و فری فورم عمدتاً برای مخاطبان جوان‌تر طراحی شده بودند

انیمیشن نیز بخشی از فعالیت‌های این واحد بود؛ مارول تیوی بر پروژه‌های انیمیشنی نیز نظارت داشت، از جمله Ultimate Spider-Man در شبکه Disney XD و بعدها انیمیشن‌های بزرگسال هولو.

در فوریه 2019، رئیس این بخش، جف لوب، حتی از توسعه سریال هایی برای دیزنی پلاس تحت برند مارول تیوی خبر داد. با این حال، تعدادی از پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده از جمله چندین قسمت پایلوت و سریال های ترسناک Adventure into Fear برای هولو، به‌دلیل تغییرات استراتژیک هرگز به مرحله تولید نرسیدند.

ساختار سازمانی و جدایی در سال 2015

از زمان تأسیس، مارول تیوی به‌طور فنی زیرمجموعه مارول اینترتینمنت (به ریاست آیک پرلموتر) محسوب می‌شد و بخشی از واحد سینمایی مارول استودیوز به رهبری کوین فایگی نبود. جف لوب و تیم مارول تیوی از طریق مدیران مارول اینترتینمنت گزارش‌دهی می‌کردند، نه از طریق فایگی.

این جدایی در آگوست سال 2015 رسمیت پیدا کرد؛ زمانی که دیزنی ساختار عملیاتی مارول را بازسازمان‌دهی کرد. بر این اساس، مارول استودیوز تحت نظارت والت دیزنی استودیوز قرار گرفت و کوین فایگی به‌جای آیک پرلموتر مستقیماً به مدیر استودیوهای دیزنی، آلن هورن، گزارش می‌داد؛ در حالی که مارول تیوی همچنان تحت کنترل آیک پرلموتر باقی ماند.

در عمل، این تغییر باعث شد بخش‌های سینمایی و تلویزیونی مارول از نظر سازمانی از یکدیگر جدا شوند. این شکاف رو به گسترش موجب شد سریال‌های مارول تیوی تا حد زیادی به‌صورت مستقل از بخش سینمایی ادامه پیدا کنند؛ هرچند به‌طور اسمی در دنیای سینمایی مارول جریان داشتند، اما فیلم‌ها عموماً رویدادهای آن‌ها را به رسمیت نمی‌شناختند. در واقع، تا سال 2015 تنها سریال Agent Carter نظارت قابل‌توجهی از سوی مارول استودیوز داشت و از شخصیت‌های فیلم‌های Captain America بهره می‌برد.

کنترل پرلموتر بر مارول تیوی از یک سو به تولید این سریال‌ها کمک کرد، اما از سوی دیگر به این معنا بود که بودجه‌ها و تصمیمات خلاقانه بیشتر بر اساس اولویت‌های تجاری مارول اینترتینمنت تعیین می‌شد، نه بر پایه چشم‌انداز سینمایی کوین فایگی.

چالش‌های بودجه، مجوزدهی و یکپارچگی

مارول تیوی اغلب با محدودیت‌های بودجه‌ای و مشکلات سازمانی مواجه بود. برای مثال، مدیران نتفلیکس اشاره کرده بودند که این واحد «صرفه‌جو» عمل می‌کند و تمایل دارد هزینه‌های تولید را به حداقل برساند.

تد ساراندوس، مدیرعامل مشترک نتفلیکس، بعدها یادآور شد که هر زمان نتفلیکس می‌خواست «کیفیت یا مقیاس سریال‌ها را افزایش دهد»، مجبور بود برای آن تلاش کند؛ زیرا اهداف نتفلیکس و مارول تیوی همسو نبودند. این موضوع نشان‌دهنده یک ناهماهنگی بنیادین بود

مارول تیوی در هزینه‌کرد محتاطانه عمل می‌کرد (تا حدی به‌دلیل نظارت هزینه‌محور آیک پرلموتر)، که این رویکرد برای شرکایی مانند نتفلیکس که به دنبال تولید محتوای سریالی باکیفیت‌تر بودند، ناامیدکننده محسوب می‌شد.

در مقابل، فیلم‌های مارول استودیوز از بودجه‌ها و منابع به‌مراتب گسترده‌تری برخوردار بودند. در واقع، منابع مختلف اشاره کرده‌اند که سریال‌های دیزنی پلاس که پس از سال 2018 توسط مارول استودیوز توسعه یافتند، دارای «بودجه‌های سنگینی در حد تولیدات بزرگ استودیویی» بودند؛ رقمی که به‌طور قابل‌توجهی فراتر از توان مالی مارول تیوی بود.

همچنین، قراردادهای پراکنده مجوزدهی بر پیچیدگی‌ها افزودند. سریال‌های مارول تیوی در پلتفرم‌های مختلف پخش می‌شدند، از شبکه‌های تلویزیونی گرفته تا کابل، هولو و نتفلیکس؛ امری که ایجاد یک استراتژی یکپارچه را دشوار می‌کرد.

برای مثال، هرچند سریال‌های نتفلیکس شخصیت‌های مشترکی میان خود داشتند، اما معمولاً ارتباط چندانی با سریال‌های ABC یا هولو برقرار نمی‌کردند. توافق مارول با نتفلیکس (اعلام‌شده در نوامبر 2013) وعده مجموعه‌ای از درام‌های جنایی به‌هم‌پیوسته را می‌داد، اما شامل بندهای محدودکننده نیز بود؛ به‌گونه‌ای که نتفلیکس برای مدتی حقوق انحصاری شخصیت‌ها را در اختیار داشت و مانع از حضور فوری شخصیت‌هایی مانند دردویل در سایر پلتفرم‌ها می‌شد.

به‌طور مشابه، سریال‌های هولو و فری فورم نیز عمدتاً مستقل بودند. این ساختار باعث شد محتوای مارول تلویژن «پراکنده» باشد؛ به‌طوری که مخاطب برای دنبال کردن تمام آثار، ناچار به اشتراک در چندین سرویس مختلف بود و در عین حال، این آثار به‌صورت مستقیم در خط داستانی سینمایی مارول ادغام نمی‌شدند.

از نظر خلاقانه، مارول تیوی هم موفقیت‌های متوسطی را تجربه کرد (مانند Agents of S.H.I.E.L.D.، Legion و Runaways) و هم شکست‌هایی قابل‌توجه داشت.

مشهورترین نمونه شکست، سریال Inhumans (شبکه ABC، سال 2017) بود که در همکاری با IMAX/ABC تولید شد و به‌شدت ناکام ماند. منتقدان و مخاطبان این اثر را یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های مارول تیوی دانستند.

پس از شکست این سریال، Inhumans به نمادی از مشکلات مارول تیوی تبدیل شد. در یکی از تحلیل‌های پس‌نگرانه آمده است که این پروژه «شکست مارول تلویژن بود» و این‌که در سال 2019، احتمالاً تا حدی به‌دلیل چنین شکست‌هایی، مارول تلویژن به‌طور رسمی در مارول استودیوز ادغام شد.

در واقع، اندکی پس از این شکست، برنامه ساخت فیلم سینمایی Inhumans (که در آن زمان تحت نظر مارول استودیوز بود) لغو شد؛ زیرا با جدایی سازمانی، کنترل این شخصیت‌ها به پرلموتر و مارول تیوی واگذار شده بود.

این مسائل نشان می‌داد که پروژه‌های مارول تیوی اغلب به‌عنوان آثاری جداگانه و کم‌اهمیت‌تر نسبت به فیلم‌های بلاک‌باستری MCU تلقی می‌شدند.

نتیجه‌ای که به‌طور گسترده به آن اشاره شده این است که سریال‌های مارول تیوی تا حد زیادی توسط مارول استودیوز و فیلم‌ها نادیده گرفته می‌شدند؛ به این معنا که بخش تلویزیونی به‌ندرت بر بخش سینمایی تأثیر می‌گذاشت یا از سوی آن به رسمیت شناخته می‌شد.

بازسازمان‌دهی و ادغام در مارول استودیوز (2019)

تا اواخر سال 2018 و ورود به سال 2019، نشانه‌ها حاکی از تغییرات اساسی بودند. کمپانی والت دیزنی سرویس اختصاصی دیزنی پلاس را راه‌اندازی کرد و مارول استودیوز نیز تولید سریال‌های مرتبط با این پلتفرم (مانند WandaVision و The Falcon and the Winter Soldier) را با نظارت مستقیم کوین فایگی آغاز نمود.

در همین زمان، فهرست تولیدات مارول تیوی رو به پایان بود؛ نتفلیکس تا اوایل 2019 سریال‌های مارولی خود را لغو کرده بود و شبکه ABC نیز اعلام کرد که فصل هفتم Agents of S.H.I.E.L.D آخرین فصل این مجموعه خواهد بود. در این میان، شایعاتی درباره حذف تدریجی مارول تیوی نیز مطرح شده بود.

در اکتبر 2019، دیزنی این تغییرات را به‌صورت رسمی تثبیت کرد. کوین فایگی (که پیش‌تر رئیس مارول استودیوز بود) عنوان جدید «مدیر ارشد خلاقیت مارول» را دریافت کرد. در این جایگاه، او مسئول نظارت بر تمامی خروجی‌های خلاقانه مارول، از جمله تلویزیون و انیمیشن، شد.

در نتیجه، مارول تیوی (به‌همراه واحد انیمیشن مارول) تحت برند مارول استودیوز و زیر نظر فایگی قرار گرفت. اندکی بعد، مارول تیوی به‌طور رسمی در مارول استودیوز ادغام شد.

در دسامبر 2019، دیزنی اعلام کرد که مارول تیوی توسعه پروژه‌های جدید را متوقف خواهد کرد و تنها پروژه‌های در حال تولید را به پایان می‌رساند. به این ترتیب، این واحد به‌عنوان یک بخش مستقل عملاً به فعالیت خود پایان داد.

بخش توسعه آن تعطیل شد و بسیاری از مدیران، از جمله کریم زریک، به تیم تلویزیونی مارول استودیوز منتقل شدند. جف لوب نیز در طول این انتقال حضور داشت، اما انتظار می‌رفت تا پایان همان سال از سمت خود کناره‌گیری کند.

در نتیجه، مارول تیوی به‌عنوان یک نهاد مستقل در سال 2019 به کار خود پایان داد. از آن پس، تمامی روایت‌های تلویزیونی مرتبط با دنیای سینمایی مارول مستقیماً توسط مارول استودیوز تولید شدند (در ابتدا تحت مدیریت فایگی) تا یکپارچگی بیشتری با فیلم‌ها ایجاد شود.

پروژه‌های باقی‌مانده مارول تلویژن (مانند Helstrom و برخی آثار انیمیشنی) تکمیل شدند، اما هیچ پروژه جدیدی تحت برند مارول تیوی به تصویب نرسید.

این بازسازمان‌دهی، بخش‌های سینمایی و تلویزیونی مارول را بار دیگر تحت یک رهبری خلاق واحد گرد هم آورد.

میراث و چشم‌انداز

در مجموع، دوره تقریباً ده‌ساله فعالیت مارول تیوی شاهد انتقال بسیاری از شخصیت‌ها و داستان‌های مارول به تلویزیون با موفقیت‌های متفاوت بود.

این واحد توانست یک سریال پربیننده در شبکه‌های عمومی (Agents of S.H.I.E.L.D.) راه‌اندازی کند، نقش مهمی در گسترش سریال‌های ابرقهرمانی در پلتفرم‌های استریمینگ مانند نتفلیکس ایفا کند، و همچنین به سراغ تولید انیمیشن و محتوای نوجوان‌محور در هولو و فری فورم برود.

با این حال، فعالیت تحت ساختار مارول اینترتینمنت و مدیریت آیک پرلموتر باعث شد این واحد هرگز به‌طور کامل با استراتژی سینمایی مارول استودیوز هماهنگ نشود.

محدودیت‌های بودجه‌ای، قراردادهای پراکنده مجوزدهی و عدم یکپارچگی با روایت اصلی MCU موجب شد این بخش در اواخر دهه 2010 با چالش‌های خلاقانه و تجاری مواجه شود.

در نهایت، بازسازمان‌دهی شرکتی در سال 2019 تحت رهبری دیزنی، مارول تیوی را در مارول استودیوز ادغام کرد.

از آن زمان به بعد، تمامی تولیدات تلویزیونی مارول تحت برند مارول استودیوز (برای مثال، سریال‌های دیزنی پلاس) عرضه می‌شوند.

به این ترتیب، دوران مارول تیوی به‌عنوان فصلی در تاریخ مارول تلقی می‌شود که اگرچه مجموعه‌ای متنوع از داستان‌های ابرقهرمانی را ارائه داد، اما در نهایت برای ایجاد یک استراتژی یکپارچه‌تر، در ساختار بزرگ‌تر مارول استودیوز ادغام شد.