دنیای DCU جدید چگونه میتواند اشتباهات DCEU را تکرار نکند؟

دنیای سینمایی جدید DC در شرایطی شکل گرفته که میراث DCEU همچنان بخش مهمی از بحث‌های پیرامون آینده این برند است. DCEU از Man of Steel در سال ۲۰۱۳ شروع شد و در طول سال‌های بعد، با تغییرات مدیریتی، تغییر مسیرهای خلاقانه، پروژه‌های لغوشده و تلاش‌های مختلف برای بازتعریف این جهان روبه‌رو شد. در نهایت، جیمز گان و پیتر سفرن در سال ۲۰۲۲ مسئولیت DC Studios را بر عهده گرفتند و برنامه جدیدی را برای ساخت یک جهان مشترک در فیلم، تلویزیون، انیمیشن و بازی مطرح کردند.

اما ریبوت کردن یک جهان سینمایی به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که مشکلات گذشته تکرار نشوند. DCU جدید باید از تجربه DCEU استفاده کند؛ هم از موفقیت‌های آن و هم از تصمیم‌هایی که باعث بی‌ثباتی آن شدند.

در واقع، مهم‌ترین سؤال درباره DCU این نیست که چه شخصیت‌هایی قرار است وارد آن شوند؟ بلکه این است که آیا DC Studios می‌تواند یک سیستم پایدار برای مدیریت این جهان ایجاد کند؟

دنیای DCEU چه اشتباهاتی داشت؟

پیش از بررسی DCU، باید بدانیم دقیقاً درباره چه مشکلاتی صحبت می‌کنیم. البته شکست یا موفقیت یک فیلم را نمی‌توان به یک عامل واحد نسبت داد و همه آثار DCEU نیز عملکرد یکسانی نداشتند؛ اما چند مشکل در طول سال‌های این فرنچایز بارها دیده شد.

عجله برای ساخت یک جهان مشترک

فیلم Man of Steel در سال ۲۰۱۳ به‌عنوان نقطه آغاز این جهان عرضه شد، اما تنها سه سال بعد Batman v Superman: Dawn of Justice اکران شد؛ فیلمی که علاوه بر ادامه داستان سوپرمن، بتمن، واندروومن و چندین شخصیت دیگر را نیز وارد داستان کرد.

پس از آن هم فیلم Justice League خیلی زود در سال ۲۰۱۷ به نمایش درآمد. مشکل اصلی لزوماً وجود بتمن یا واندروومن در Batman v Superman نبود؛ مسئله این بود که DCEU فرصت بسیار محدودی برای ایجاد یک پایه روایی پایدار داشت.

مخاطب هنوز در حال شکل دادن رابطه خود با سوپرمن جدید بود که ناگهان با نسخه جدیدی از بتمن، واندروومن، لکس لوثر، دوومزدی و ایده جاستس لیگ مواجه شد. به بیان ساده، DCEU در بعضی مقاطع تلاش کرد نتیجه یک جهان سینمایی بالغ را خیلی زود به دست آورد، بدون اینکه تمام مراحل رسیدن به آن را طی کند.

دنیای DCU چه درسی می‌تواند بگیرد؟

دنیای DCU لازم نیست برای معرفی جاستس لیگ عجله کند.

اگر شخصیت‌هایی مانند سوپرمن، بتمن، گرین لنترن و دیگر قهرمانان ابتدا در داستان‌های مستقل خودشان ساخته شوند، زمانی که بالاخره کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، مخاطب از قبل برای این ملاقات اهمیت قائل است. یک کراس‌اور بزرگ زمانی تأثیرگذارتر است که مخاطب ابتدا برای شخصیت‌های حاضر در آن اهمیت پیدا کرده باشد.

نداشتن مسیر خلاقانه ثابت DCEU

یکی از مشکلات مهم DCEU، تغییرات متعدد در مدیریت و جهت‌گیری خلاقانه بود.

پس از واکنش‌های متفاوت به فیلم‌های ابتدایی، وارنر برادرز ساختار مدیریتی DC را تغییر داد. پس از فیلم Justice League نیز تغییرات مدیریتی بیشتری اتفاق افتاد و در سال‌های بعد، رویکردهای متفاوتی نسبت به آینده این جهان آزمایش شد. نتیجه این شد که مخاطب همیشه نمی‌دانست DCEU دقیقاً قرار است به کجا برود.

برای مثال، بعضی پروژه‌ها ادامه مستقیم داستان‌های قبلی بودند، بعضی فیلم‌ها ارتباط کمتری با جهان مشترک داشتند و برخی آثار نیز عملاً مسیرهای متفاوتی را دنبال می‌کردند. این مسئله به‌مرور باعث شد مفهوم "جهان مشترک" اهمیت کمتری پیدا کند.

دنیای DCU چه کاری باید انجام دهد؟

یکی از تفاوت‌های اساسی DCU جدید این است که DC Studios به‌عنوان یک واحد مستقل برای مدیریت پروژه‌های DC ایجاد شده و گان و سفرن مسئولیت مشترک آن را بر عهده گرفته‌اند. هدف اعلام‌شده، ایجاد یک روایت منسجم میان فیلم، تلویزیون، و انیمیشن است.

این ساختار می‌تواند به DC کمک کند که تصمیم‌های مربوط به شخصیت‌ها و داستان‌ها فقط بر اساس عملکرد آخرین فیلم گرفته نشوند. اما این ساختار تنها زمانی مؤثر خواهد بود که در سال‌های آینده نیز ثبات خود را حفظ کند.

دخالت‌های زیاد و تغییرات مداوم در پروژه‌ها

یکی از مهم‌ترین درس‌های DCEU مربوط به فیلم Justice League است.

زک اسنایدر در جریان تولید فیلم از پروژه جدا شد و جاس ویدون ادامه تولید و بازسازی‌های فیلم را بر عهده گرفت. نتیجه، فیلمی بود که به دلیل تفاوت‌های قابل توجه در لحن، روایت و ساختار، تبدیل به یکی از نمادهای بی‌ثباتی DCEU شد. گزارش‌ها و روایت‌های مختلفی نیز درباره شرایط تولید و اختلافات پشت صحنه این پروژه منتشر شد.

مشکل بزرگ‌تر این بود که چنین تغییراتی فقط روی یک فیلم تأثیر نمی‌گذاشت؛ بلکه آینده شخصیت‌ها و پروژه‌های بعدی را نیز تحت تأثیر قرار می‌داد.

درس DCU

اگر DC Studios یک پروژه را به یک فیلمساز می‌سپارد، باید پیش از آغاز تولید درباره داستان، فیلمنامه، لحن و جایگاه آن در جهان مشترک به توافق برسد.

تغییرات در مراحل تولید گاهی اجتناب‌ناپذیر هستند، اما اگر یک فیلم چند بار از نو تعریف شود، احتمال دارد نتیجه نهایی هویت مشخصی نداشته باشد. بنابراین، یکی از مهم‌ترین کارهای DCU باید این باشد که مشکلات خلاقانه را پیش از فیلمبرداری حل کند، نه هنگام فیلمبرداری و پس از آن.

ساخت پروژه بر اساس تاریخ اکران، نه آمادگی داستان

این مشکل یکی از خطرناک‌ترین موارد برای هر فرنچایز بزرگ است.

وقتی یک استودیو تاریخ اکران مشخصی تعیین می‌کند، گاهی پروژه مجبور می‌شود برای رسیدن به آن تاریخ وارد تولید شود؛ حتی اگر فیلمنامه هنوز به وضعیت ایده‌آل نرسیده باشد. دنیای DCU برای جلوگیری از این مسئله باید دقیقاً خلاف چنین رویکردی عمل کند.

گان و سفرن از همان ابتدا بر اهمیت داستان و فیلمنامه تأکید کرده‌اند و گان گفته بود اگر داستان یک پروژه آماده نباشد، قرار نیست صرفاً به خاطر یک برنامه زمانی وارد تولید شود. این می‌تواند یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های DCU با دوره‌های بی‌ثبات DCEU باشد.

هر فیلم نباید صرفاً یک تکه از پازل باشد

یک مشکل رایج در جهان‌های سینمایی این است که فیلم‌ها بیش از حد به آثار بعدی وابسته شوند.

دنیای DCEU در مقاطعی با این مشکل مواجه شد؛ بعضی فیلم‌ها بیش از آنکه داستان خودشان را کامل کنند، وظیفه معرفی شخصیت‌ها، ایجاد تهدید آینده و زمینه‌سازی برای پروژه بعدی را نیز بر عهده داشتند. دنیای DCU باید اجازه دهد هر پروژه اول یک اثر مستقل و کامل باشد و بعد بخشی از جهان مشترک محسوب شود.

شخصیت‌ها باید قبل از کراس‌اورها معرفی شوند

مخاطب باید بداند یک شخصیت چه می‌خواهد، چه چیزی از دست داده و چه چیزی برایش اهمیت دارد. این موضوع به‌خصوص برای شخصیت‌های بزرگی مانند سوپرمن، بتمن و گرین لنترن اهمیت دارد.

اگر یک شخصیت صرفاً برای حضور در یک تیم یا مقابله با یک تهدید بزرگ معرفی شود، ممکن است رابطه احساسی مخاطب با او به اندازه کافی شکل نگیرد.

هویت هر فیلم نباید قربانی جهان مشترک شود

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که قرار نیست تمام فیلم‌های این جهان شبیه هم باشند. قرار نیست تمام فیلم‌های این جهان شبیه هم باشند.

فیلم Superman می‌تواند یک داستان ابرقهرمانی امیدبخش داشته باشد. سریال Lanterns می‌تواند حال‌وهوایی معمایی و جنایی داشته باشد. فیلم Supergirl می‌تواند یک ماجراجویی فضایی متفاوت باشد و یک پروژه مربوط به بتمن می‌تواند فضای تاریک‌تری داشته باشد. در واقع، جهان مشترک باید یک چارچوب باشد، نه یک قالب یکسان برای تمام پروژه‌ها.

این موضوع به‌خصوص برای DC مهم است، چون شخصیت‌های این کمپانی از نظر ژانر و فضای داستانی تنوع بسیار زیادی دارند.

دی‌سی نباید هر موفقیتی را فوراً به فرمول تبدیل کند

یکی از خطرهای بزرگ برای DCU این است که اگر یک پروژه موفق شود، استودیو بخواهد تمام آثار بعدی را شبیه آن بسازد.

موفقیت یک فیلم نباید به این معنا باشد که: از این به بعد تمام فیلم‌های DC باید همین شکلی باشند. اگر همه پروژه‌ها شبیه هم شوند، یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های DC از بین می‌رود: تنوع.

مدیریت بهتر شخصیت‌ها و بازیگران

یکی از سردرگمی‌های DCEU، وضعیت متغیر برخی بازیگران و شخصیت‌ها بود.

برای مثال، در دوران گذار از DCEU به DCU، مشخص نبود کدام بازیگران بازمی‌گردند و کدام شخصیت‌ها دوباره انتخاب خواهند شد. وضعیت هنری کویل به‌عنوان سوپرمن نیز نمونه‌ای از همین دوره انتقال بود. گان بعدها درباره نحوه انتقال این وضعیت صحبت کرد و آن را یک دوره دشوار توصیف کرد.

در DCU جدید، چنین تصمیم‌هایی باید تا حد ممکن پیش از معرفی عمومی پروژه‌ها مشخص شوند. این کار هم برای بازیگران بهتر است و هم برای مخاطب. اگر استودیو هنوز نمی‌داند یک بازیگر قرار است بازگردد یا نه، بهتر است درباره آینده آن شخصیت زودتر از موعد وعده‌ای ندهد.

مدیریت بهتر پروژه‌های خارج از جهان اصلی

یکی از مشکلات DCEU این بود که در کنار جهان اصلی، پروژه‌هایی مانند Joker و The Batman نیز ساخته شدند که ارتباطی با خط اصلی نداشتند. خودِ وجود این پروژه‌ها مشکل نیست؛ حتی می‌تواند یک مزیت باشد. راه‌حل DCU این است که مرز میان DCU و السورلد را برای مخاطب روشن نگه دارد.

در این صورت DC می‌تواند هم‌زمان چند نسخه متفاوت از شخصیت‌هایش را داشته باشد، بدون اینکه مخاطب مجبور شود همه آن‌ها را در یک خط زمانی قرار دهد. این مسئله به‌خصوص برای بتمن اهمیت دارد؛ زیرا وجود نسخه‌های متفاوت این شخصیت می‌تواند به‌جای ایجاد سردرگمی، امکان تجربه داستان‌های کاملاً متفاوت را فراهم کند.

تعداد زیاد پروژه‌ها نباید جای کیفیت را بگیرد

یک جهان سینمایی بزرگ وسوسه می‌شود که دائماً محتوای جدید منتشر کند. فیلم جدید، سریال جدید، اسپین‌آف جدید و شخصیت جدید. اما تعداد زیاد پروژه‌ها به‌تنهایی باعث موفقیت یک فرنچایز نمی‌شود.

دنیای DCEU در سال‌های پایانی خود با مجموعه‌ای از پروژه‌ها مواجه شد که بعضی از آن‌ها تحت مدیریت قبلی توسعه یافته بودند و سپس در دوره انتقالی به مخاطب رسیدند. در همین دوره، وضعیت آینده جهان مشترک نیز نامشخص بود.

دنیای DCU باید از این مسئله درس بگیرد: هر پروژه باید دلیل مشخصی برای وجود داشته باشد. اگر داستان یک شخصیت فقط برای پر کردن تقویم تولید می‌شود، بهتر است ساخته نشود.

واکنش به هواداران نباید جایگزین برنامه‌ریزی شود

دنیای DCEU یکی از شدیدترین واکنش‌های هواداری را در میان فرنچایزهای سینمایی تجربه کرد.

نمونه واضح آن، کمپین‌های گسترده پیرامون نسخه زک اسنایدر از Justice League بود که در نهایت به انتشار Zack Snyder's Justice League در سال ۲۰۲۱ منجر شد. این اتفاق نشان داد که جامعه هواداری DC قدرت زیادی دارد.

اما DCU باید بین گوش دادن به مخاطب و تغییر دائمی مسیر بر اساس واکنش‌های اینترنتی تفاوت قائل شود. اگر هر واکنش منفی باعث تغییر برنامه شود، جهان مشترک دوباره دچار همان بی‌ثباتی خواهد شد.

مخاطبان می‌توانند بازخورد بدهند، اما داستان باید توسط تیم خلاق و بر اساس یک برنامه مشخص هدایت شود. گان نیز در دوره آغاز مدیریت DC Studios گفته بود تصمیم‌های این استودیو قرار نیست صرفاً برای راضی کردن همه افراد گرفته شوند و تمرکز باید روی داستان و شخصیت‌ها باشد.

دنیای DCU نباید دائماً خودش را با MCU مقایسه کند

یکی از اشتباهات احتمالی DC این است که موفقیت Marvel را به‌عنوان یک فرمول ثابت در نظر بگیرد. دنیای DCU قرار نیست MCU شماره دو باشد. DC و Marvel تاریخچه، شخصیت‌ها و هویت متفاوتی دارند.

دنیای جدید DC می‌تواند از تجربه Marvel در زمینه مدیریت یک جهان مشترک درس بگیرد، اما نباید نتیجه بگیرد که برای موفقیت باید همان لحن، هماساختار یا همان مدل انتشار را تکرار کند. هدف باید ساختن یک جهان سینمایی موفق از DC باشد، نه ساختن نسخه دیگری از MCU.

دنیای DCU باید اجازه دهد شخصیت‌ها شکست بخورند

قهرمانان نباید همیشه پیروز شوند. اما شکست نیز باید نتیجه شخصیت و داستان باشد، نه صرفاً ابزاری برای شوکه کردن مخاطب.

یکی از مهم‌ترین چیزهایی که یک جهان سینمایی به آن نیاز دارد، پیامد است. اگر اتفاقی مهم در یک فیلم رخ دهد، باید در آینده نیز اهمیت داشته باشد. اگر شخصیت تصمیمی بزرگ بگیرد، باید اثر آن را ببینیم.

اگر کسی شکست بخورد، جهان نباید در فیلم بعدی طوری رفتار کند که انگار هیچ اتفاقی نیفتاده است. این همان چیزی است که به یک جهان مشترک حس تاریخ می‌دهد.

روابط میان شخصیت‌ها باید طبیعی شکل بگیرد

جاستس لیگ نباید صرفاً به این دلیل تشکیل شود که "وقت کراس‌اور رسیده است". دو شخصیت باید دلیل داشته باشند که یکدیگر را بشناسند.

دوستی، اختلاف، همکاری یا حتی دشمنی میان آن‌ها باید در طول داستان شکل بگیرد. برای مثال، اگر سوپرمن و بتمن در آینده با یکدیگر همکاری کنند، بهتر است مخاطب احساس کند این رابطه نتیجه اتفاقات قبلی است؛ نه اینکه صرفاً دو شخصیت محبوب را برای فروش بیشتر کنار هم گذاشته‌اند.

DCU باید صبور باشد

شاید در نهایت تمام موارد بالا به یک کلمه برگردند: صبر.
دنیای DCEU در مقاطعی برای رسیدن به نقطه‌ای که Marvel پس از چندین سال به آن رسیده بود، مسیر بسیار فشرده‌ای را طی کرد.

دنیای DCU مجبور نیست در چند سال اول همه‌چیز را نشان دهد؛ لازم نیست خیلی سریع جاستس لیگ ساخته شود یا تمام شخصیت‌ها در سال‌های ابتدایی معرفی شوند و هر فیلم هم الزاماً یک شخصیت جدید برای پروژه بعدی معرفی کند. ساختار DCU می‌تواند بیشتر شبیه خلق یک مجموعه کامیک طولانی باشد؛ جایی که هر داستان به‌تنهایی ارزش خواندن داشته باشد و در عین حال، به‌تدریج بخشی از یک تصویر بزرگ‌تر را شکل دهد.

آیا DCU واقعاً می‌تواند این اشتباهات را تکرار نکند؟

پاسخ این سؤال هنوز مشخص نیست. دنیای DCU در مقایسه با دوره‌های ابتدایی DCEU، ساختار متفاوتی دارد و مدیریت آن از ابتدا با هدف ایجاد یک جهان مشترک میان چند مدیوم طراحی شده است. اما همین ساختار نیز در آینده باید در عمل خودش را ثابت کند.

حتی DC Studios جدید نیز از تغییر پروژه‌ها مصون نیست؛ برای مثال در سال ۲۰۲۶ گزارش شد که توسعه فعال پروژه‌هایی مانند سریال Waller و Paradise Lost دیگر جزو اولویت‌های استودیو نیست. این موضوع نشان می‌دهد که حتی یک جهان با برنامه‌ریزی مرکزی نیز در طول زمان تغییر می‌کند.

تفاوت مهم این است که تغییر برنامه با بی‌برنامگی یکی نیست. اگر DC Studios بتواند پروژه‌ای را پیش از تولید متوقف کند، دلیل مشخصی برای تصمیم داشته باشد و همچنان مسیر کلی جهان را حفظ کند، تغییر لزوماً نشانه شکست برنامه نیست. مشکل زمانی آغاز می‌شود که هر شکست تجاری یا واکنش منفی، مسیر کلی جهان را تغییر دهد.

بزرگ‌ترین درس DCEU برای DCU

دنیای DCEU نشان داد که داشتن شخصیت‌های محبوب، بودجه‌های عظیم و ایده یک جهان مشترک به‌تنهایی کافی نیست. یک جهان سینمایی به برنامه‌ریزی، ثبات مدیریتی، فیلمنامه‌های خوب، شخصیت‌های قابل‌باور، فیلمسازان مناسب و مهم‌تر از همه، صبر نیاز دارد.

دنیای DCU فرصت دارد از اشتباهات گذشته استفاده کند؛ نه اینکه صرفاً آن‌ها را پاک کند. بهترین نتیجه زمانی به دست می‌آید که DC Studios به جای تلاش برای فراموش کردن DCEU، از آن به‌عنوان یک تجربه استفاده کند: بفهمد کجا عجله کردن جواب نداد، کجا تغییرات مداوم به جهان آسیب زد، کجا فیلم‌ها بیش از حد به آینده وابسته شدند و کجا شخصیت‌ها نتوانستند فرصت کافی برای رشد پیدا کنند.

در نهایت، DCU برای موفق شدن لازم نیست بزرگ‌ترین جهان سینمایی ممکن باشد. لازم نیست بیشترین فیلم یا بیشترین کراس‌اور را داشته باشد. مهم این است که وقتی مخاطب یک فیلم DCU را می‌بیند، ابتدا بتواند از خود همان داستان لذت ببرد و بعد، اگر خواست، ارتباط آن را با جهان بزرگ‌تر کشف کند. اگر DC Studios بتواند این اصل را حفظ کند، جهان مشترک جدید می‌تواند به‌جای اینکه دائماً در تلاش برای رسیدن به یک مقصد باشد، اجازه دهد خود مسیر تبدیل به بخش مهمی از داستان DCU شود.